Khar Bukh Balgas
Товч танилцуулга
Khar Bukh Balgas is the remains of the ancient Uyghur capital city, Ordu-Baliq, dating back to the 8th–9th centuries. It represents one of the most important archaeological sites in Central Asia, reflecting the urban culture and political power of the Uyghur Khaganate.
Хар балгас буюу эртний Уйгурын нийслэл Ордубалык хотын туурь нь VIII-IX зууны үеийн Төв Азийн хот байгуулалтын соёл, Уйгурын хаант улсын сүр хүчийг илтгэх асар том хэрэмт хотын үлдэгдэл бүхий түүхэн дурсгалт газар юм.
Archaeological evidence shows that the site includes layers from different historical periods. Remains from the Khitan period (9th–10th century) have been found, and in the 17th century Mongols later built a small monastery within the ruins. The fortified city area covers roughly 500 × 500 meters, while the broader archaeological zone extends across a larger steppe landscape.
The city walls were constructed using an impressive technique that alternates volcanic rock and layered slate stone, demonstrating advanced engineering for its time. The site was placed under state protection in 1998.
Important discoveries include birch-bark manuscripts, Buddhist scriptures, and early Mongolian texts. Research led by scholars such as Kh. Perlee uncovered legal documents and alphabetic records from the 14th–15th centuries. Later Mongolian-Japanese joint expeditions also discovered over 60 pages of birch-bark writings and Tibetan manuscripts from the 16th–17th centuries.
These findings confirm that Khar Bukh Balgas was not only a political center but also a major cultural and religious hub, playing a significant role in the spread of Buddhism and written culture in Mongolia.
TRAVEL TIPS
Location: Near Kharkhorin, about 40 km northeast in the region (steppe access routes vary by source and route).
Size: Archaeological complex covers approximately 32 km², with inner fortress walls about 600 × 600 meters.
Significance: One of the largest ancient urban ruins in Mongolia.
Protection status: State-protected since 2002.
Best experience: Ideal for history-focused travelers interested in ancient nomadic empires and Silk Road urban culture.
Булган аймгийн Дашинчилэн сумын нутагт, Хар бухын голын гүүрний дэргэд оршдог. Нутгийнхан "Хунтайжийн" буюу "Хадаасангийн балгас" гэж нэрлэдэг.
IX-X зууны Киданы үед хамаарах барилга, ваарны олдворуудтай. Хожим XVII зууны үед Монголчууд хэрэмний туурь дотор чулуун хийд барьжээ.
Хааш хаашаа 500 метр орчим талбайтай. Хэрмийн барилгыг галт уулын хүрмэн чулуу болон билүү занар чулууг алаглуулан үелж өрж барьсан гайхамшигтай хийцтэй. 1998 онд улсын хамгаалалтад авсан.
Тус балгасаас эрдэмтэн Х.Пэрлээ XIV-XV зууны үеийн үйсэн дээрх Монгол хуулийн эмхэтгэл, шашны судар, цагаан толгойн үсэглэл зэргийг олж байжээ.
Монгол-Японы хамтарсан судалгааны баг тус балгасны нурангиас XVI-XVII зууны үед холбогдох 60 гаруй хуудас үйсэн бичиг, 3 хуудас төвд бичиг олсон. Эдгээр нь тухайн үед Монголд бурхны шашин хэрхэн дэлгэрсэн, ном судрыг монгол хэлнээ хэрхэн орчуулж байсныг гэрчлэх соёлын үнэт эх сурвалж бөгөөд Хар бухын балгас нь түүх, соёлын томоохон төв байсныг баталж байна.
Аялагчдад хэрэгтэй мэдээлэл
Байршил: Архангай аймаг, Хотонт сум
Хархориноос:40 км зүүн хойш
Хэмжээ: 32 км² (цайзат хэрэм 600×600 м)
Үнэлгээ: 4.5 / 5
ЮНЕСКО: 1996 онд дэлхийн соёлын өвд бүртгэгдсэн
Улсын хамгаалалт: 2002 оноос
Онцлог: Монгол дахь хамгийн том эртний хотын туурь